Door de Europese integratie en de afschaffing van grenscontroles binnen de Europese Unie (EU) zijn de levensomstandigheden en gezondheidsuitkomsten de afgelopen dertig jaar verbeterd. Dit heeft onder meer geleid tot economische convergentie, meer culturele uitwisseling en samenwerking in de gezondheidszorg. Ondanks deze positieve ontwikkelingen blijven er echter sociaal-ruimtelijke ongelijkheden op gezondheidsgebied bestaan binnen en tussen de lidstaten. Terwijl de oorzaken van ongelijkheden op gezondheidsgebied op nationaal en regionaal niveau diepgaand zijn bestudeerd, is er niet veel aandacht besteed aan grensoverschrijdende regio's. Dergelijke regio's bieden echter unieke mogelijkheden om het effect van de Europese integratie op de gezondheid van de bevolking te onderzoeken. Enerzijds hebben de inwoners vaak een gemeenschappelijke historische en culturele achtergrond, anderzijds worden ze geconfronteerd met twee verschillende nationale gezondheidssystemen.

Doel van de studie

Deze studie is bedoeld om aan de hand van bestaand onderzoek na te gaan hoe gezondheidsindicatoren in grensoverschrijdende regio’s van de EU in de loop der tijd zijn veranderd. Het doel is daarnaast om gegevensbronnen te analyseren die in de respectieve studies zijn gebruikt en om hiaten in de bestaande literatuur te identificeren.

Methode

 In deze studie zullen we een uitgebreid literatuuronderzoek uitvoeren. We volgen hierbij de richtlijnen van het Joana Briggs Institute. Aan de hand van deze richtlijnen stellen we de in- en exclusiecriteria vast om te bepalen welke studies worden opgenomen en besproken in ons literatuuronderzoek. Er wordt een uitgebreide zoekstrategie uitgevoerd in verschillende literatuurdatabases en op de websites van internationale overheidsinstellingen. De resultaten worden verzameld in een spreadsheet en begeleid door een verhalende samenvatting.

Implicaties

Inzicht in de gezondheidssituatie in grensoverschrijdende regio's is essentieel voor het bevorderen van de economische en sociale eenheid binnen de EU. Deze studie kan helpen om hiaten in de kennis te identificeren en beleid te ontwikkelen om gezondheidsverschillen tussen EU-lidstaten aan te pakken. Het draagt bij aan lopende discussies over de harmonisatie van de gezondheidszorg in de EU door licht te werpen op het effect van de Europese integratie op grensoverschrijdende regio's. 

Meer weten?

Deze studie is te vinden op: https://bmjopen.bmj.com/content/bmjopen/13/8/e068571.full.pdf

Stroisch, S., Angelini, V., Schnettler, S., & Vogt, T. (2023). Population health differences in cross-border regions within the European Union and Schengen area: a protocol for a scoping review. BMJ open, 13(8), e068571.

Doel van de studie

Binnen de Europese Unie hebben de pogingen om landen dichter bij elkaar te brengen zich gericht op het verbeteren van de levensomstandigheden en de toegang tot gezondheidszorg. Minder grenscontroles en de mogelijkheid om vrij te reizen, stellen mensen in grensregio's in staat om toegang te krijgen tot meer zorgvoorzieningen. Deze gebieden worden echter geconfronteerd met verschillende gezondheidszorgsystemen, wat kan leiden tot verschillende gezondheidsresultaten. Deze verschillen zijn belangrijk om te onderzoeken, maar zijn tot nu toe weinig bestudeerd. Dit literatuuronderzoek verkend beschikbare studies die gezondheidsuitkomsten van mensen in Europese grensoverschrijdende regio's over de tijd analyseren. Het doel is om de bestaande informatie te synthetiseren en aan te geven waar verder onderzoek nodig is.

De belangrijkste bevindingen

De analyse identificeerde geen uitgebreide studies die de gezondheid van bevolkingsgroepen over een langere periode volgden. In plaats daarvan richtte het meeste onderzoek zich op specifieke ziekten of gezondheidsproblemen in bepaalde grensregio's, met name rond Duitsland. De meeste van deze studies verzamelden gegevens op één specifiek moment, in plaats van over meerdere jaren. Vijf hoofdthema's kwamen uit het onderzoek naar voren: antibioticaresistentie, de impact van COVID-19, andere infectieziekten, overlevingskansen bij kanker, en overige gezondheidsindicatoren.

Implicaties

De bevindingen suggereren dat veel van het onderzoek in grensgebieden zich heeft gericht op de verspreiding van infectieziekten. Er is minder aandacht besteed aan de manier waarop Europese integratie de langetermijntrends in de gezondheid van deze regios als geheel beïnvloedt.

Wilt u meer weten?

Bekijk het volledige artikel hier: https://doi.org/10.3389/phrs.2025.1608170

Stroisch, S., Angelini, V., Schnettler, S., & Vogt, T. (2025). Health Outcomes in EU Cross-Border Regions: A Scoping Review. Public Health Reviews, 46, 1608170. 

Doel van deze studie

Deze studie analyseerde de trends in levensverwachting in 277 grensregio's in 12 West-Europese landen van 1995, het jaar waarin het Schengenakkoord in werking trad, tot 2019. Het doel was om patronen van convergentie of divergentie van levensverwachting te identificeren in deze unieke gebieden, die worden gevormd door zowel nationaal beleid als grensoverschrijdende integratie. De analyse beoordeelde de vooruitgang door elke grensregio te vergelijken met drie verschillende referentiegroepen: aangrenzende grensregio's in buurlanden, niet-grensregio's binnen hetzelfde land en het gemiddelde van alle 12 West-Europese landen samen.

Belangrijkste bevindingen

Uit het onderzoek bleek dat de levensverwachting in alle grensregio's is gestegen, hoewel het tempo van de verbetering aanzienlijk verschilde. Terwijl sommige gebieden opmerkelijke vooruitgang en convergentie lieten zien, zoals de Alpenregio's langs de Italiaanse en Zwitserse grens, zijn andere achtergebleven. Dit is met name duidelijk in de grensregio's van de oude industriegebieden in West-Duitsland, die achterlopen op of zelfs verder afwijken van naburige regio's en het West-Europese gemiddelde. Een belangrijke bevinding was dat de gezondheidsverschillen groter waren tussen de grensregio's van buurlanden dan binnen één land (d.w.z. tussen de grens- en niet-grensgebieden), wat de aanhoudende invloed van nationale contexten benadrukt.

Implicaties

De bevindingen van de studie suggereren dat, ondanks decennia van EU-integratie, nationaal beleid en regionale contexten de dominante factoren blijven die de gezondheidsresultaten bepalen. De aanhoudende verschillen wijzen erop dat de cohesiefondsen van de EU, die sterk leunen op economische maatstaven zoals het Binnenlandse Brutto Product, beperkt succes hebben gehad bij het harmoniseren van gezondheidsnormen. De auteurs stellen voor om gezondheidsindicatoren, zoals sterftecijfers, op te nemen in de financieringscriteria om regio's met aanzienlijke gezondheidsuitdagingen beter te kunnen ondersteunen. Ten slotte kunnen grensregio's dienen als "experimentele laboratoria" voor beleidsleren, waar minder presterende gebieden succesvolle strategieën van hun buren kunnen overnemen.

Wilt u meer weten? 

Bekijk het volledige artikel hier: https://doi.org/10.1007/s10654-025-01279-w